Kurtuluş Savaşı esnasında Garp Cephesi’nde vazifeli olan kurmay subay Cevdet Kerim İncedayı’nın savaş notları yazıldıktan 82 yıl sonra yayımlandı. 1925’te Osmanlıca eski harflerle basılan ve Kurtuluş Savaşı’nı askeri bakımdan inceleyen ilk çalışma olan kurmay subay Cevdet Kerim İncedayı’nın Türk İstiklal Harbi (Garp Cephesi) adlı kitabı, 82 yıl sonra bu kez yeni harflerle basıldı. Savaşın hemen sonrasında, anılar henüz tazeyken, Kurtuluş Savaşı’nı gün gün anlatan Türk İstiklal Harbi, araştırmacılar için önemli bir kaynak. Yazarı tarafından, ‘Türkün kurtuluş ve bağımsızlık mefkûresi uğrunda şehit olan kahramanlara’ ithaf edilen kitapta, Birinci İnönü’nden Yunanlıların denize döküldüğü güne kadar Garp Cephesi’nde meydana gelen askerî harekâtlar ve buna bağlı cereyan eden olaylar anlatılıyor.
Genelkurmay Harekât Şubesi Garp Cephesi Kısım Amirliği’nde bulunan yazar, bu cepheyle ilgili bütün belgeleri, hatta şifahi beyanları notları arasına alarak tarihe kayıt düşüyor. Cevdet Kerim’in notları arasında Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa ve Fevzi Paşa’nın isimlerine de sıklıkla rastlamak mümkün.
Düşmanın mahiyet ve kasdının tahliliyle başlayan kitapta, Anadolu’nun ayağa kalkması ve iç isyanlar ele alınıyor. Çalışmada ayrıca Erzurum ve Sivas Kongreleri ile Misak-i Millî’nin tam metni, Anadolu’nun siyasi durumu, Anadolu Ordusu’nun kuruluşu ve idare şekli anlatıldıktan sonra Birinci İnönü Muharebesi’nden Ardahan ve Artvin’in anavatana katılmasına, 30 Ağustos Başkumandan Meydan Muharebesi’ne kadar pek çok cepheyle ilgili malumata yer veriliyor.
İlk bakışta askerî harekâtın anlatıldığı izlenimini veren eserde, Türk halkının bu mücahedeye verdiği destek de örnekleriyle birlikte ifade ediliyor. Sakarya Muharebesi esnasında ordunun erzak, silah ve mühimmat nakliyatının emzikli bebeklerini evlerinde terk eden kadınlarla çocuklar tarafından yapıldığı, çocuk yaştaki vatan evlatlarının da bu yarışta yer aldıkları bu çarpıcı örneklerden sadece birkaçı.
Bugüne kadar çok sayıda çeviri, makale ve 41 kitap çalışması bulunan Başbakanlık Osmanlı Arşivi Uzmanı Muhammet Safi’nin diline dokunmadan yayına hazırladığı çalışmada, esas olarak Garp Cephesi anlatılıyor. Kitap, belge niteliğindeki 31 harita ile de destekleniyor. Çalışmanın ikinci cildini teşkil eden bu haritalarda, yeni harflerle birlikte Osmanlıca baskılar da muhafaza edilmiş.
18 haziran 2007
