Çeşitli alanlarda faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları, isimlerini en fazla, yaptıkları araştırmalarla duyuruyor. Gün geçmiyor ki yeni bir kitap veya inceleme yayımlanmasın. Bu raporlardan biri de geçtiğimiz günlerde kamuoyuna sunuldu. İmam Hatip Liseleri Mezunları ve Mensupları Derneği (ÖNDER) tarafından yapılan araştırmayı ilginç kılan çok tartışılacak bir konuyu gündeme getirmiş olması: “Dünya Ordularında Din Subaylığı.” Sosyal Bilimler alanında lisansüstü eğitimini sürdüren Nur Akbıyık’ın yaptığı araştırma, yaklaşık 60 ülke hakkında istatistikî ve teknik bilgi içeriyor. Din subaylarının amaçları ve görev tanımları yapıldıktan sonra 21 ülkedeki durum tek tek rakamlarla ortaya konuyor. Özet halinde hazırlanan rapor, pek çok sorunun cevabını içermese de din subaylığı kurumu hakkında fikir edinme imkânı sunuyor. Girişte yapılan değerlendirmede dünya ordularının pek çoğunun dinî destekli bir kurumsal yapılandırmaya sahip olduğuna dikkat çekiliyor. Çalışmada ismi geçen ve din subayı istihdam eden 59 ülkeden bazıları şunlar: Arjantin, Finlandiya, Brezilya, Avustralya, Belçika, Ekvator, El Salvador, Fransa, İngiltere, Yeni Zelanda, Hollanda, İsveç, Sierra Leone ve ABD. Böyle bir yapılanmaya rastlanmayan ülkeler ise aralarında Cezayir, Makedonya, Çin, Gine, Hindistan, Japonya, Türkiye, Tanzanya ve Uganda’nın da bulunduğu 21 ülke.
20 sayfalık raporda, tarihte ilk din subaylığı yapılanmasının temellerinin Almanya’da İmparator Wilhelm döneminde atıldığı, bazı ülkelerde ihtiyaç doğrultusunda çeşitli dinlerden görevlilerin bulunduğu, Fransa’da farklı dinlerden bin askere bir din subayı düştüğü gibi bilgiler de bulunuyor. Akbıyık rapora, ABD ordusunun web sitesinin giriş sayfasında bulunan çağrıyla girmeyi tercih etmiş. “Bazıları Tanrı’ya hizmet için çağrılırken diğerleri ülkelerine hizmet için çağrılır. Her ikisine de hizmet edenler din subaylarıdır.” diye başlayıp, “The USA Army Chaplain Corps-Tanrı’yı askere, askeri de Tanrı’ya yaklaştırır.” cümlesi ile son bulan yazı, ABD’nin konuya bakışını ortaya koyuyor.
Akbıyık’ın araştırması, askerî yapılanması incelenen ülkelerde din subaylarının bazı farklılıklar olmakla birlikte genellikle generalliğe kadar yükselebildiklerini ortaya koyuyor. ÖNDER Başkanı Yusuf Ziyaettin Sula, Türkiye’de tabip ve hâkimler general olabilirken din adamlarının neden olamadığının sorgulanması gerektiğinin altını çiziyor. ‘Dünya Ordularında Din Subaylığı’ raporu pek çok kişi ve kurumun yanında Genelkurmay Başkanlığı’na da gönderilmiş. Sula, bu konuda kendilerine Genelkurmay’dan herhangi bir değerlendirme ulaşmadığını da sözlerine ekliyor.
Türk Silahlı Kuvvetleri’nde (TSK) Kıbrıs Barış Harekâtı’ndan beri din işleri subayı bulunmuyor. Emekli Yarbay Sami Kocaoğlu, Türk ordusunda görev yapmış yaşayan son din görevlilerinden. Geçtiğimiz yıl Zaman gazetesine verdiği röportajda Kocaoğlu, Türk ordusunun yapılanmasının NATO belgelerine göre gerçekleştirildiğini, o dönemde ABD ordusunun din işleri subayı talimatnamesi dışındaki tüm düzenlemelerin Türkiye’ye aynen uyarlandığını söylemişti.
20 mart 2006
